Franz von Fürstenberg (1729-1810)

Verschenen is een cogresbundel n.a.v. van diens 200ste sterfdag: Franz von Fürstenberg: Aufklärer und Reformer im Fürstbistum Münster. Het bisdom Münster was in deze periode onderdeel van het gebied van de keurvorst van Keulen, en Fürstenberg trad vanaf 1762 voor deze op als stadhouder; in 1780 verloor hij deze functie na politieke intriges. Hij bleef echter in Münster en behield er gezaghebbende kerkelijke functies, waardoor hij nog grote invloed kon uitoefenen. Zo reorganiseerde hij het schoolwezen en stichtte er een universiteit (die echter in de Franse tijd weer een voorlopig einde vond). Bovendien verzamelde hij om zich een belangwekkende ‘Kreis von Münster’, een soort salon met grote uitstraling, katholiek van signatuur en met ideeën van de Verlichting. In deze periode ondergingen de stad en de regio een grote impuls.

Catalogus RUG

Geplaatst in Kerkgeschiedenis en liturgiewetenschappen | Getagged , | Een reactie plaatsen

Simon Vuyk heeft al vele studies geschreven over de geschiedenis van de remonstranten in Nederland, m.n. over de periode van de late Verlichting. Vuyk beschouwt deze periode als hun hoogtepunt, waarin ze het hun kenmerkende ideaal van de verdraagzaamheid met succes uitdroegen. Zo ruimdenkend en uiteindelijk daarin zo succesvol, dat ze hun eigen ondergang als kerkgenootschap predikten. Het is met deze alternatieve visie op de geschiedenis van de remonstranten dat Vuyk zijn jongste boek schreef: Het einde der remonstranten: Arminius als mythe, vrijheid en verdraagzaamheid bij de remonstranten als probleem.

Catalogus RUG

Geplaatst in Kerkgeschiedenis en liturgiewetenschappen | Getagged , | Een reactie plaatsen

Diderot over geloof en ongeloof

De befaamde Franse encyclopedist Denis Diderot (1713-1784) wordt door Jonathan Israel in zijn befaamde trilogie geëerd als een van de aartsvaders van de radicale verlichting. Diderot publiceerde in 1746 anoniem een klein werkje, Pensées philosophiques, in 1762 aangevuld met een nog korter Supplement. Beiden zijn nu in het Nederlands vertaald door Hannie Vermeer-Pardoen en uitgegeven als: Filosofische gedachten: over geloof en ongeloof. Het gaat om een bundel korte teksten, soms niet meer dan aforisme. Twee voorbeelden uit het “supplement”:

“XXI. Het Evangelie bewijzen door middel van een wonder, dat is een ongerijmdheid bewijzen door iets tegennatuurlijks.”

“XXII. Maar wat zal God doen met mensen die nog nooit van Zijn Zoon gehoord hebben? Zal hij doven straffen omdat ze niets gehoord hebben?”

Een gedeelte te lezen bij Athenaeum Boekhandel

Catalogus RUG

Geplaatst in Theologie algemeen | Getagged , | Een reactie plaatsen

Godsdienstwetenschap in Groot-Brittanië

Marjorie Wheeler-Barclay (hoogleraar Randolph College, Virginia) beschrijft de beoefening van de godsdienstwetenschap in de Victoriaanse periode: The science of religion in Britain, 1860-1915. Ze doet dat aan de hand van zes portretten: Friedrich Max Müller, Edward B. Tylor, Andrew Lang, William Robertson Smith, James G. Frazer en Jane Ellen Harrison. Deze geleerden zochten hun weg in een nieuw vakgebied, met aansluiting op andere disciplines, in debat met de kerk, en in contekst met het Britse imperialisme en met het darwinisme.

Catalogus RUG

Geplaatst in Godsdienstwetenschap | Getagged , | Een reactie plaatsen

Kloppen in Haarlem

Aan het einde van de 16de eeuw, toen de reformatie ter stede al doorgevoerd was, ontstond er in Haarlem een religieuze gemeenschap van ‘Maegden’, die naar een kloosterideaal gingen samenwonen. Deze ‘kloppen’ kenden een bloeiperiode in de eerste helft van de 17de eeuw, ondanks alle tegenwerking van gereformeerde zijde. Joke Spaans, docent te Utrecht en eerder auteur van het proefschrift Haarlem na de Reformatie (1989), beschreef deze gemeenschap in De levens der Maechden. Deze titel is ontleend aan een beschrijving van een van deze kloppen, Tryn Jans Oly (1585-1651), drie dikke boeken in handschrift, dus een prachtige bron. De integrale tekst van Tryn is op een CD bijgevoegd.

Catalogus RUG

Geplaatst in Kerkgeschiedenis en liturgiewetenschappen | Getagged , , , , | Een reactie plaatsen

Christus in de moderne kunst

Martien Brinkman is hoogleraar interculturele theologie aan de VU Amsterdam. Hij schreef eerder een boek over de beeldvorming van Jezus in niet-westerse culturen (2007) en keerde nu het vizier naar de beeldvorming in de de eigentijdse kunst: Jezus incognito: De verborgen Christus in de westerse kunst vanaf 1960.

Teade Smedes, docent te Nijmegen en RUG-promovendus, schreef over dit boek: “Gepoogd wordt om de ‘verborgen Jezus/Christus’ in kunstwerken op het spoor te komen aan de hand van een viertal identiteitskenmerken: roeping van hogerhand, een boodschap van een radicaal andere wereld, een van hogerhand ingegeven levensinzet ten behoeve van anderen en een levensvoltooiing die reikt over de grens van de eigen dood heen. Twaalf kunstwerken worden beschreven en geanalyseerd. De theologische insteek is dat een verborgen christologie in kunst een vorm van openbaring is, waardoor kunst meeschrijft aan de betekenis die Jezus in het Westen wordt toegekend.”

Catalogus RUG

Geplaatst in Godsdienstwetenschap | Getagged , | Een reactie plaatsen

God in Frankrijk

Onder deze titel wordt de kerkgeschiedenis van Frankrijk van de zestiende en zeventiende eeuw beschreven, dus de periode van de reformatie en aansluitend van het absolutisme van de Zonnekoning Louis XIV. De ondertitel luidt: Godsdienststrij en koninklijk absolutisme in tijden van reformatie en contrareformatie, met een tweede actualiserende ondertitel: De ontwikkeling van de Laïcité. De auteur is Rudy van Roy, een Belgisch journalist.

Catalogus RUG

Geplaatst in Kerkgeschiedenis en liturgiewetenschappen | Getagged , , , | Een reactie plaatsen

Katholiek Nederland 1953-2003

De RK-kerk heeft in Nederland na de Tweede Wereldoorlog een enorme verandering ondergaan. Deze wordt beschreven in Verlangen naar vernieuwing: Nederlands katholicisme 1953-2003. Dit boek is de handelseditie van het proefschrift (Universiteit van Amsterdam) geschreven door Maarten van den Bos. Het beeld dat hij schetst is niet dat van een kerk die leegliep, maar die zichzelf inhaalde met een binnen de kerk ingezet vernieuwingsproces om de kerk een plaats te geven in een veranderende samenleving.

Catalogus RUG

Geplaatst in Kerkgeschiedenis en liturgiewetenschappen | Getagged , | Een reactie plaatsen

Gerhard Ebeling

Een fors boek: Gerhard Ebeling, eine Biographie, geschreven door Albrecht Breutel, kerkhistoricus aan de universiteit van Münster. Ebeling (1912-2001) was een vooraanstaand Luthers theoloog, lid van de Bekennende Kirche en later hoogleraar te Tübingen en Zürich.

Catalogus RUG

Geplaatst in Kerkgeschiedenis en liturgiewetenschappen | Getagged , | Een reactie plaatsen

Engelen

Voor het eerst is in het Nederlands vertaald de tekst van Over de hemelse hiërarchie van de vijfde-eeuwse schrijver die bekend staat onder zijn schuilnaam Pseudo-Dionysius van de Aereopaag. De vertaler Ben Schomakers schreef daarbij een uitvoerige inleiding, het geheel onder de titel: De taal van de hemel: Over de engelen van Pseudo-Dionysius de Areopagiet.

Catalogus RUG

Geplaatst in Kerkgeschiedenis en liturgiewetenschappen | Getagged | Een reactie plaatsen